Hoe kwam het zo
In 2006 tussen 8 Mei en 8 Augustus verbleef ik in Peru. Samen met Jason L. Brown, Evan Twomey, Justin Yeager en Bryan Richardson heb ik daar onvergetelijk gave expedities beleeft. Zij werken allen in het genetisch onderzoekslaboratorium van Kyle Summer en voeren verschillende onderzoeken naar gedrag-, verspreiding-, schimmel- en ontstaansonderzoek uit. In Iquitos kwam ik in contact met Mark Pepper. Hij leid samen met Manuel Sanchez een kweek-beschermingsproject. Via ontheffingen van INRENA mag voor het project een beperkt aantal wildvangexemplaren van verscheidene soorten worden verzameld. Doel is deze dieren te kweken onder ideale omstandigheden in de faciliteit in Iquitos, om zo wereldwijd de vraag naar nieuwe soorten in de hobby te kunnen vervullen. Via deze wijze wordt dmv. een legaal alternatief de smokkel in gifkikkersoorten ontmoedigd. Alle gekweekte kikkers worden binnen hun eerste levensmaand naar de faciliteit in Canada verzonden, om daar te worden opgekweekt. Voor verzending worden ze allen preventief tegen Chytrid behandeld. Eenmaal gearriveerd in Canada worden de dieren in quarantaine gezet voor ten minste 2 maanden, voordat ze geëxporteerd worden. De klant ontvangt dus goed geacclimatiseerde exemplaren die gewent zijn aan terrarium omstandigheden. Ook worden in Canada ‘overige’ kikkersoorten gekweekt, als; Dendrobates tinctorius/auratus/azureus, Mantella pulchra/aurantiaca/laevigata/betsileo etc. De kweek van deze soorten financiert uiteraard ook mee ten goede van het project. Met gifkikkerverkoop en ecotoerisme als financiële bron worden niet alleen hun expedities naar nieuwe soorten/varianten bekostigd, maar ook stukken bos bestaande uit vele hectares worden opgekocht en bewaakt door lokale bewoners, die hiervoor een salaris krijgen. Vele relatief fragiele populaties zijn op deze manier momenteel al veiliggesteld voor habitatdestructie, en worden streng bewaakt tegen ’ongewenst’ toerisme. Let wel het is een commerciële onderneming, geleid door echte diehards in het betere veldwerk en ondernemersschap. Openbare controle van investeringen die ten goede komen aan bescherming van bedreigde populaties zijn dus niet direct controleerbaar. Reeds gekocht zijn de volgende aantallen Hectares: 15 langs de Huallaga, 25 rondom Iquitos en 200 laagland bos rond Yurimaguas. De komende investeringen zullen voornamelijk uit gaan naar meer land langs de Huallaga, een opkoop van ruim 3500 hectare ligt in de planning.
Over Peru
Peru is groot, en herbergt een flink aantal (onontdekte) gifkikkersoorten. Toch vindt het eigenlijke voorkomen, binnen het gebied waar een soort leeft, slechts plaats op een relatief klein oppervlak. Iedere gifkikkersoort heeft bepaalde habitatvoorkeuren*, welke in veel gevallen zowel een voor als nadeel zijn. Door je in de natuur te onderscheiden in gedrag en voorkeur van klimaat kun je niches bezetten die andere organismen niet/minder benutten. Maar tegelijkertijd beperkt dit de mobiliteit sterk, omdat je sterk afhankelijk bent van bepaalde omgevingsfactoren. Het belangrijkste voorbeeld is natuurlijk de behoefte aan voortplantingswater. Soorten die gebruik maken van planten, die voorzien zijn van water dragende bladoksels, zoals; Diffenbachia, Heliconia, Bromellia Vriesea, Guzmania en Xanthosoma worden verbonden tot de standplaatsvoorkeuren van deze planten. Zoals duidelijk te zien is bij oa. Dendrobates imitator, variabilis, lamasi, mysteriousus. Dit reguleert niet alleen de verspreiding van een soort, maar resulteert ook in grotere verscheidenheid in uiterlijke kenmerken tussen populaties van dezelfde soort. Ook klimatologische barrières, die vaak kenbaar worden door de hoogte waar een soort leeft, vormen sterk beperkende factoren in verspreiding. Denk oa. aan Epipedobates bassleri, silverstonei. Deze mobiel ’beperkende’ factoren maken een soort dus sterk afhankelijk van hun omgeving, en als dat stukje bos dan lekker wordt wegkapt….. En er vervolgens ‘maar’ 200 worden gesmokkeld….. Dan is zo’n populatie al snel verdwenen, of sterk (genetisch)verzwakt. Zeker met de hulp van de alom bekende Chytrid, die wereldwijd toeslaat, hebben de immobiele soorten dan toch wel een zwakke positie. Gelukkig zijn er ook soorten die het zichzelf wat makkelijker maken door gewoon in stroompjes water hun larven te deponeren (Colesthetus, Epipedobates). Met uitzondering van hoogtegerelateerde beperkingen, is de range van hun verspreiding dus vaak een stuk groter.
*Een habitat kan gedefinieerd worden als ‘Het type omgeving waarin een organisme leeft’.
Twee belangrijke punten
1 ILLEGALE handel in dieren moet bij de MARKT negeert worden, dat is de beste manier om verkeerde uitvoer uit te roeien. Geen vraag>geen nut om aanbod te creëren. Via legale export van gifkikkers (bijvoorbeeld door INIBICO en het project van Mark Pepper en Manuel Sanchez), kan een prima (beter) aanbod aangeboden worden voor hobbydoeleinden. Dieren smokkel is serieus aan de orde van de dag, daar moeten we ons zeker niet bij neerleggen! Niet alleen worden populaties sterk aangetast, ook beschermingsprojecten worden zwaar ondermijnd. Want voor het gehele proces van een legale uitvoer dmv. gekweekte (schimmelvrije) dieren binnen de oorspronkelijke landsgrenzen worden nou eenmaal hogere kosten gemaakt dan voor een koffertje vol…. ‘Hobbyisten’ die illegale dieren blijven promoten werken zichzelf trouwens erg tegen. De enige reden dat bepaalde soorten moeilijk de hobbymarkt bereiken via niet compleet legale wijze (denk o.a. aan Dendrobates mysteriosus, vanzolinii en lamasi (varianten)), is omdat het simpelweg financieel niet meer interessant genoeg is voor legale projecten deze soorten aan te bieden. Illegale export helpt echt meer om zeep dan je denkt. Legale exporteurs willen hun handen ook helemaal niet vuil maken met het exporteren, en dus ‘witwassen’, van reeds illegaal in de handel circulerende soorten en varianten. 2 Habitatdestructie moet aangepakt worden, vooral door lokale bevolking alternatieven in financiële bronnen aan te bieden. En natuurlijk door gewoon stukken bos te kopen, en er een parkwachter neer te zetten. Ook kennisverspreiding over natuurbehoud en de habitatkeuzes van soorten, moet gestimuleerd worden. ‘Leren’ kijken naar de relatie tussen organismen en hun omgeving is erg belangrijk. De meeste campesino's kennen het proces van ei>kikkervis>kikker niet eens, of weten niet dat er juweeltjes in hun bos rondlopen. Je kunt het pas waarderen als je er een naam aan kunt geven.